Blogs

De Energiewet 1.0 deel 2: meer bescherming voor eindafnemers

05-03-2021

In dit deel 2 van de blog reeks De Energiewet 1.0, staat de eindafnemer centraal.

Met het wetsvoorstel worden meer mogelijkheden geboden om als afnemer actief te worden op de elektriciteits- (of gas) markt. Tegelijkertijd wordt ook deze afnemer meer beschermd. Het uiteindelijke doel hiervan is dat zoveel mogelijk partijen en juist ook consumenten, hun bijdrage kunnen gaan leveren aan een duurzamere energievoorziening. Omdat alle huishoudens samen goed zijn voor grofweg een derde van al het energieverbruik, kunnen zij het verschil maken is de gedachte.

Wat is een actieve afnemer?

Een afnemer is een natuurlijk of rechtspersoon die is aangesloten op het systeem en die elektriciteit (of gas) koopt voor eigen gebruik. Een actieve afnemer is een afnemer die actief deelneemt aan de markt. Om een paar voorbeelden te noemen: hij mag zelfstandig of in groepsverband bijvoorbeeld energie opwekken, hij kan zijn eigen opslagcapaciteit ( bijvoorbeeld de batterij van zijn elektrische auto) ter beschikking stellen aan een intermediair die deze capaciteit in de markt zet, met meerdere leveranciers een overeenkomst sluiten of deelnemen aan een zogenaamde energiegemeenschap. 

Wat verandert er zoal voor de (eind) afnemer?

Onderscheid groot- en kleinverbruikers verlaten

Allereerst wordt met dit wetsvoorstel het huidige onderscheid in groot- en kleinverbruikers verlaten. Niet langer worden verschillende groepen afnemers onderscheiden op basis van de technische kenmerken van de aansluiting, maar is de aard van de entiteit die elektriciteit of gas afneemt doorslaggevend voor het regime dat van toepassing is op desbetreffende afnemer. Overigens hanteert het wetsvoorstel wel het onderscheid in een grote aansluiting (een aansluiting met een doorlaatwaarde van groter dan 3x 80 Ampère voor elektriciteit of 40m3 per uur voor gas) en een kleine aansluiting (een aansluiting met een aansluitgrootte kleiner dan of gelijk aan 3x 80 Ampère voor elektriciteit of 40m3 per uur voor gas).

Vrije leverancierskeuze

Doordat er geen onderscheid meer wordt gemaakt op basis van de technische kenmerken van de aansluiting, gaat het recht op een vrije leverancierskeuze, welk recht op zich al bestaat in de huidige wet, voortaan gelden voor alle eindafnemers. Dus niet alleen voor de huidige groep kleinverbruikers. Daarnaast krijgt een eindafnemer de vrijheid op één aansluiting meerdere overeenkomsten te sluiten met verschillende partijen. Zo kan een eindafnemer bijvoorbeeld zowel een leveringsovereenkomst met een energieleverancier sluiten en daarnaast een zogenaamde aggregatieovereenkomst met een andere partij die voor deze dienst een betere prijs biedt. Bij een aggregatieovereenkomst sluit een eindafnemer een contract af met een partij die de door de eindafnemer opgewekte elektriciteit (bijvoorbeeld op zijn dak) of flexibiliteit (bijvoorbeeld de auto ‘s nachts opladen in plaats van overdag) bundelt en verkoopt op de markt.

Balanceringsverantwoordelijkheid

Daarnaast legt het wetsvoorstel de verantwoordelijkheid voor de onbalans in het elektriciteitssysteem bij iedere afnemer zelf. Dit houdt in dat de afnemer de netbeheerder op de hoogte moet te brengen van zijn geplande elektriciteitsproductie, verbruik en transportbehoeften. De afnemer kan vervolgens wel kiezen of hij deze verantwoordelijkheid daadwerkelijk zelf gaat uitoefenen of dat hij een derde opdracht geeft dit voor hem te doen.

Alleen voor de groep huishoudelijke afnemers en micro afnemers ( waarover hierna meer), wordt voorgesteld standaard in het leveringscontract op te nemen dat de balanceringsverantwoordelijkheid bij de leverancier ligt.

Dynamisch prijscontract

Ook biedt het voorliggende wetsvoorstel de mogelijkheid tot het sluiten van een dynamisch elektriciteitsprijscontract en/of een aggregatiecontract. 

Meer regie gegevensuitwisseling

Een belangrijke randvoorwaarde om actief te kunnen zijn op de markt is dat de eindafnemer meer regie krijgt over gegevensuitwisseling. Het gaat dan om het ter beschikking stellen aan de eindafnemer van diverse gegevens waaronder metergegevens, verbruiksgegevens, gegevens die nodig zijn om over te stappen naar een andere leverancier en vraagresponsgegevens. De toegang tot deze gegevens moet wel veilig zijn en tevens gemakkelijk te raadplegen. Hiervoor biedt het wetsvoorstel diverse voorschriften, waarop in een latere blog nader zal worden ingegaan.

Bescherming en transparantie

Naast meer rechten, worden alle eindafnemers ook meer beschermd. Zo zullen de leveringscontracten transparante voorwaarden moeten bevatten en de  facturen voldoende informatie bevatten over de geleverde elektriciteit en het verbruik.  Ook biedt het wetsvoorstel een expliciete bescherming tegen oneerlijke of misleidende verkoopmethoden die ten aanzien van alle eindafnemers geldt. Deze bepaling is dus breder dan de bepalingen inzake oneerlijke handelspraktijken uit het Burgerlijk Wetboek die alleen voor van consumenten gelden.

Bijzondere groep eindafnemers

Huishoudens, kleine ondernemingen en micro ondernemingen

Een groep eindafnemers die bijzondere aandacht krijgt zijn de huishoudens, kleine ondernemingen en micro ondernemingen. Een onderneming kwalificeert als kleine onderneming als er minder dan vijftig werknemers werkzaam zijn en de jaaromzet of het jaarlijks balanstotaal ten hoogste 10 miljoen EU is en die elektriciteit of gas koopt voor eigen gebruik. Een onderneming met minder dan 10 werknemers en een jaaromzet of jaarlijks balanstotaal van ten hoogste 2 miljoen EU en die elektriciteit of gas koopt voor eigen gebruik wordt aangemerkt als een micro onderneming.

Geen overstapvergoeding

De zogenaamde overstapvergoeding die kleinverbruikers momenteel betalen als ze naar een andere leverancier willen, mag niet meer in rekening worden gebracht bij huishoudens, kleine ondernemingen en micro ondernemingen, zo bepaalt het wetsvoorstel. Wel mag er nog een opzegvergoeding in rekening worden gebracht, maar deze moet evenredig zijn en niet meer bedragen dan het rechtsreeks economisch verlies dat de leverancier (of aggregator) lijdt als gevolg van het opzeggen van de leveringsovereenkomst met desbetreffende afnemer. Over de precieze hoogte van de opzegvergoeding zullen in lagere regelgeving nog nadere regels worden uitgewerkt.

Uitbreiding reikwijdte consumentenbescherming

In het Burgerlijk Wetboek is ten aanzien van koop door consumenten een algemeen beschermingsregime opgenomen. Huishoudelijk afnemers vallen onder deze groep. Dit zijn namelijk ‘natuurlijk personen die niet handelen in de uitoefening van een beroep of bedrijf’. Echter de micro ondernemingen vallen niet onder dit generieke consumentenrecht voor zover zij als professionele partij beroeps- of bedrijfsmatig handelen. Als zij een overeenkomst sluiten voor doeleinden in de privé sfeer is dit anders. Dan is hun positie vergelijkbaar met die van consumenten. Ditzelfde geldt bij overeenkomsten die deels binnen en deels buiten de privé sfeer liggen en het beroeps- of bedrijfsmatig karakter ervan zo beperkt is dat het niet overheerst. U kunt zich voorstellen dat hierover onduidelijkheid kan bestaan of een micro ondernemer nu wel of geen consumentenbescherming geniet. Om helderheid te scheppen, is in het wetsvoorstel voorgesteld om een aantal bepalingen die van toepassing zijn op overeenkomsten tussen een onderneming en een consument ook op overeenkomsten gesloten tussen een leverancier van elektriciteit of gas en een micro onderneming van toepassing te laten zijn. Hiervoor werd al genoemd dat de bepalingen omtrent oneerlijk handelspraktijken van toepassing zijn. Daarnaast hebben ook micro ondernemingen het recht om een reeds gesloten overeenkomst binnen een bepaalde termijn te kunnen herroepen. Ten slotte kunnen bepaalde bepalingen uit een leveringsovereenkomst worden vermoed of geacht nietig te zijn.

Conclusie

Genoemde veranderingen bieden slechts een randvoorwaarde om de energiemarkt te veranderen, lees duurzamer te maken. We zijn er natuurlijk nog lang niet. In de eerste plaats zal het wetsvoorstel nog wet moeten worden. Ook zijn er nog technische uitdagingen. Maar alle beetjes helpen..

Heeft u een specifiek aandachtspunt dat u nader belicht wilt zien? Stuur een mailbericht naar willenborg@csadvocaten.nl!

CS Advocaten maakt gebruik van Cookies

Geef per categorie de keuze voor het gebruik van cookies aan. Wij hebben de cookies van Google Analytics volledig geanonimiseerd en daarom mogen wij die plaatsen zonder toestemming.

In onze Privacyverklaring is hier meer over te lezen. Graag de beste website ervaring? Vink dan alle vakjes aan.

OK